«خویشکاوی ایرانیان در دوران مدرن» حاوی مقالاتی از مقصود فراستخواه، محمدرضا جوادی یگانه، سعیده زاد قناد، آرمین امیر، تقی آزاد ارمکی، نصرالله پورمحمدی املشی و سیدحسین مجتهدی است.

به گزارش خبرآنلاین مقصود فراستخواه در تبیین مقاله خود با عنوان «تأمل در چند شاخص در مطالعات جهانی مربوط به صفات ملت‎ها» ضمن برشمردن نارسایی‎های ژانر خلقیات ایرانی بر لزوم طرح‎ریزی برنامه‎های پژوهشی مدوّن برای این حوزه تاکید می‌کند و با برشمردن نمونه‎هایی از مطالعات بین‎المللی این حوزه، تلاش می‌کند فاصلۀ این مطالعات را با مطالعات انجام‌شده در ایران نشان دهد.

محمدرضا جوادی یگانه و سعیده زادقناد در مقاله مشترک خود با عنوان «چند فرضیه درباره علل استقبال ایرانیان از کتاب حاجی بابای اصفهانی اثر جیمز موریه» به تبیین حوزۀ نفوذ و اثرگذاری متن، و نحوۀ مواجهۀ مخاطبان ایرانی با این اثر می‌پردازند و در نهایت شش فرضیه را به‌مثابة دلایل احتمالی پذیرش این اثر در جامعۀ ایران مطرح می‌کنند.

آرمین امیر با اطلاق صفتِ خلفِ صاحب اقتدارِ جمال‎زاده به محمود سریع القلم در مقاله خود تلاش می‎کند تأثیرپذیری سریع‎القلم از جمال‎زاده را هم در پروژۀ ذهنی‎شان و هم در ارجاعات او به جمال‎زاده نشان دهد. او در این نوشتار نشان می‌دهد پژوهش میدانی سریع‎القلم دربارۀ فرهنگ سیاسی ایرانیان از نظر اعتبار مخدوش، و نوعی خلقیات‎نویسی است نه پژوهش معتبر میدانی.

تقی آزاد ارمکی در مقاله خود با عنوان «بدخوانیِ ادبیات اجتماعی ایران»، جمال‎زاده را متفکر متعلق به بخشی از جهان مدرن ایرانی و نه همۀ آن، می‌داند و کتاب «خلقیات ما ایرانیان» را مثل «غربزدگی» جلال آل احمد، مصداق بدخوانی از ادبیات اجتماعی ایران می‌داند. به نظر آزاد ارمکی، این متون بدفهمی‎هایی درخصوص جهان ایرانی، جهان شرق و جهان اسلام تولید کرده‎ است.

نصرالله پورمحمدی املشی در مقاله خود «خویش‎کاوی ایرانیان از منظر تاریخ» را بررسی می‌کند و بخشی از مسائل تحقیقات در ایران را حاصل بی‌توجهی به تاریخ و متون ادبی ایران می‌داند. ایشان هنر جمال‎زاده را طرح موضوعات بریده بریدۀ دیگران در قالب یک کتاب و جمع‎آوری مطالب در بازۀ زمانی طولانی می‌داند و نقش شرایط تاریخی و جغرافیایی در شکل‎دهی به خصلت‎های ایرانیان را واکاوی می‌کند.

سیدحسین مجتهدی در مقاله «نگاهی انتقادی به برخی آثار درخصوص خویش‎کاوی ایرانیان از منظر روان‎پژوهی» با رویکردی انتقادی به بحث دربارۀ کاستی‎های نظری و روش‎شناختی متونِ دربارۀ خلق‌وخوی ایرانیان می‌پردازد و چند فرضیۀ روان‎پژوهانه دربارۀ اقبال به این آثار ارائه می‌کند.

همایش «خویش‎کاوی ایرانیان در دوران مدرن»، به‌منظور بررسی انتقادی خلقیات ایرانیان در مطالعات نویسندگانی چون جمال‌زاده، حسن نراقی، جیمز موریه و ... در فروردین ۱۳۹۵ برگزار شد.

«خویشکاوی ایرانیان در دوران مدرن» نوشته آرمین امیر با قیمت ۶ هزارتومان توسط انتشارات پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات منتشر شده است.




طبقه بندی: جامعه شناسی سیاسی، مسائل اجتماعی، جامعه شناسی، مسائل ایران،
برچسب ها: جامعه شناسی، علوم اجتماعی، ایران،

تاریخ : شنبه 19 فروردین 1396 | 06:30 ب.ظ | نویسنده : شقایق حیدری | نظرات
اقتدار یکی از مفاهیم بنیادین در علوم انسانی در قرن بیستم است. اندیشمندان بسیاری تلاش کرده‌اند تا این مفهوم را تبیین و بررسی کنند. نکته‌ی مهم درباره‌ی این مفهوم این است که اقتدار دگردیسی مفهومی بنیادینی را شاهد بوده است و این دگردیسی بنیادین وجه ممیزه‌ی این مفهوم در قرن بیستم با قرون پیشین است. در دوران باستان و حتی سده‌های هفدهم و هجدهم قدرت مشخصا به شخص امپراتور مربوط می‌شد و این‌‌ همان مدل قدرتی است که میشل فوکو در اواخر جلد اول تاریخ جنسیت تبیین می‌کند. بر اساس این مدل اقتدار، شخص حاکم در محور قدرت سیاسی، اجتماعی و غیره بود و هر اندیشه‌ی سیاسی‌ای باید حول همین شخص شکل می‌گرفت. می‌توان برای نمونه به تحلیل‌های ماکیاولی در باب شهریار و یا حتی به تحلیل‌های هابز در لویاتان اشاره کرد که سرنمون این نوع از تفکر است. اما در قرن بیستم ما چرخش مفهومی در باب اقتدار را شاهد بودیم و این چرخش مفهومی برای بسیاری از اندیشمندان در حوزه‌های مختلف تعیین کننده و اساسی بوده است. در واقع، در قرن بیستم متفکران دل مشغول لایه‌های ریز و میکروی قدرت که در ساختارهای پیچیده‌ی اجتماعی، سیاسی، اخلاقی و غیره در هم تنیده‌اند، شدند و تلاش کردند تا این لایه‌های پنهانی و ریز را تبیین کنند. به عنوان مثال نوع رابطه‌ی پدر و فرزند، شانی اجتماعی و سیاسی پیدا کرد و می‌توان هم از تحلیل‌های فروید در این زمینه یاد کرد و هم از تحلیل‌های فوکو و دیگر متفکران فرانسوی ژیل دلوز. امروزه بسیاری از متفکران تلاش می‌کنند تا اهمیت نهادهای خرد و کوچکی مثل خانواده را در بر ساختن مفهوم کلی اقتدار در یک جامعه‌ی خاص در نظر بگیرند و بدون در نظر گرفتن این نهادهای ریز و یا به تعبیری قدرت‌هایی که حتی فرانهادی هستند هر گونه‌ای از تحلیل در واقع عقیم خواهد ماند.
ریچارد سنت به این نسل از متفکران تعلق دارد. آن چیزی که با خواندن کتاب وی برای ما مشخص می‌شود این است که وی مشخصا دغدغه‌ای فلسفی را دنبال نمی‌کند. وی در حوزه‌ی پژوهش اجتماعی در معنای کلاسیک و آکادمیک آن قرار می‌گیرد. علی رغم این فرم، محتوای اثرش به شدت آوانگارد است. وی به دنبال بررسی و تبیین لایه‌های پیچیده‌ی اقتدار در چهار حوزه‌ی مختلف است که این چهار حوزه، چهار مجلد از آثار وی را تشکیل می‌دهند. اقتدار، تنهایی، برادری و آیین‌های مذهبی چهار ساحتی هستند که وی تلاش می‌کند تا با تحلیل و بررسی آن‌ها پرتوی بر مطالعات فکری در حوزه‌ی اجتماعی بتاباند. کتابی که باقر پرهام ترجمه کرده است مجلد اول از چهار جلدی‌ای است که ریچارد سنت نگاشته است.


اقتدار و پژوهش‌های اجتماعی

سنت بر این باور است که عاطفه در بر دارنده‌ی اقتدار است. عاطغه نوعی پیوند برقرار می‌کند که این پیوند‌ها در ‌‌نهایت به برساخت اقتدار در ساحت کلی سیاسی و اجتماعی یک جامعه یاری می‌رسانند. تاریخ اندیشه همواره تلاش کرده است تا ساختار عاطفه را تبیین کند. از یک سو با تلاش امثال برگسون و هوسرل رو به رو هستیم که عاطفه را در چارچوب آگاهی تلاش می‌کنند تا تبیین کنند و از طرف دیگر ما با مارکس مواجه هستیم که تلاش می‌کند تا بر اساس ساختارهای اقتصادی به تبیین عواطف بشری بپردازد. از سویی کاملا متفاوت می‌توان از تلاش محققان حوزه‌ی نورولوژی یاد کرد که در نیمه‌ی دوم قرن بیستم به این سو در تلاش بوده‌اند تا عاطفه را بر اساس الگویی کاملا علمی تبیین کنند. کتاب خطای دکارت نوشته‌ی داماسیو که اخیرا ترجمه شده است نمونه‌ی بسیار مناسبی از این نوع از تحقیقات است. سنت تلاش می‌کند تا شکل گیری عواطف در حوزه‌های مختلف را که مشخصا روابط خانوادگی در محورش هستند، تحلیل و بررسی کند.
سنت کتابش را با تقدیمی به میشل فوکو شروع کرده است. به واقع تقدیمیه‌ی کتاب می‌تواند به خوبی روشن کننده‌ی روح حاکم بر آن باشد. به خوبی می‌توان تاثیر اندیشه‌های فوکوی متاخر را بر نگارش این کتاب مشاهده کرد. سنت بر خلاف رویکرد جامعه‌شناختی حاکم بر سنت انگلو ساکسونی اساسا رویکردی آماری ندارد. تحقیق وی نمی‌تواند به صورتی پوزیتیو به ما فاکت‌هایی تاریخی درباره‌ی واقعیت سیاسی و اجتماعی بدهد بلکه در عوض تلاش می‌کند تا نظریه‌ای منسجم درباره‌ی پیوند اقتدار با حوزه‌های مختلف اجتماعی تدوین کند تا با استفاده از آن بتوانیم رویکرد فوکویی را تا سرحدات خودش ببریم. شاید تفاوت اصلی سنت با فوکو در این است که سنت کاملا درون سنت جامعه‌شناختی باقی می‌ماند و مثل فوکو بین گفتمان فلسفی و جامعه‌شناختی قرار نمی‌گیرد و از این منظر می‌تواند زمینه‌ای مناسب باشد برای دانشجویان علوم اجتماعی و اساسا علوم انسانی که این روز‌ها به مطالعات تطبیقی علاقه دارند و با خواندن این کتاب می‌توانند متدولوژی فوکویی را به صورتی عملی یاد بگیرند (فارغ از محتوای سودمند کتاب).



طبقه بندی: جامعه شناسی، معرفی کتاب،
برچسب ها: معرفی کتاب، علوم اجتماعی، علوم انسانی،

تاریخ : پنجشنبه 19 دی 1392 | 10:56 ق.ظ | نویسنده : شقایق حیدری | نظرات
.: Weblog Themes By VatanSkin :.

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic