تبلیغات
جامعه، سیاست، هویت - مطالب جامعه شناسی سیاسی

فهرست فارسی ماهنامه شماره 14 (اردیبهشت 1396)

1- سنجش هویت جمعی ایرانیان؛ «قزوین»/ مؤسسه مطالعات ملی

2- اتباع بیگانه در ایران، چالش‌ها و فرصت‌ها/ سعیده اسکندری

3- فرصت‌ها و چالش‌های هویتی کاربران نوجوان و جوان در استفاده از شبکه‌ی تلگرام/ سیدعباس اسدی

4- برنامه‌های ژئوپلیتیکی ترامپ برای جنوب غرب آسیا و تأثیرات آن بر جمهوری اسلامی ایران/ مجتبی خاتونی

5- تصویب قانون اساسی جدید؛ آغاز نظم نوین در ترکیه / سالار سیف‌الدینی

6- تحولات سوریه؛ سناریوها و کنشگران / دکتر فائزه قاسمی

7- کنفرانس استانبول؛ اهداف و رویکردها/ ذلفاء قاسم‌نژاد

8- جمهوری آذربایجان و مسأله تالش / سالار سیف‌الدینی

9- تازه‌ترین گزارش دبیرکل سازمان ملل در باره وضعیت حقوق بشر در ایران/ حمیده اسماعیلی‌‌طرزی




طبقه بندی: هویت، سیاست داخلی، مسائل ایران، جامعه شناسی سیاسی، روابط بین الملل،
برچسب ها: نامه هویت، شقایق حیدری،

تاریخ : جمعه 29 اردیبهشت 1396 | 10:11 ب.ظ | نویسنده : شقایق حیدری | نظرات

آب، بیکاری، اعتماد عمومی، بی‌تفاوتی اجتماعی، آلودگی هوا، امنیت اجتماعی و حقوق اساسی

نکته جالب در بررسی «آینده‌پژوهی ایران در سال ۱۳۹۶» سهم بالای مسائل اجتماعی، زیست محیطی یا دارای عواقب و ریشه‌های اجتماعی است.

محمدحسین نجاتی: جامعه ایرانی از دو چالش رنج می‌برد. چالش‌هایی که طی این‌سال‌ها همواره وجود داشته و بخش زیادی از آنها حل نشده باقی مانده است و چالش‌های جدیدی که برای جامعه ایرانی روز به روز ایجاد می‌شود.

به تازگی مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست‌جمهوری مسائل اصلی و سناریوهای پیش روی ایران در سال ۹۶ را با انجام پژوهش «آینده‌پژوهی ایران ۱۳۹۶» بررسی کرده است و بر این اساس، سه مسئله «ضرورت اصلاحات ساختاری اقتصادی»، «بحران تامین آب» و «بیکاری» در صدر مسائل اصلی و سناریوهای پیش روی ایران در سال ۱۳۹۶ قرار گرفته‌اند. این بررسی ۱۰۰ مساله را به عنوان مهم‌ترین مسایل ایران در سال ۱۳۹۶ براساس اولویت ترتیب بندی کرده و کارشناسان خبره در حوزه‌های مختلف در این‌باره نظر داده‌اند و در واقع بازتاب نظرات کارشناسان است. 


نکته جالب اما در این بررسی سهم بالای مسائل اجتماعی، زیست محیطی یا دارای عواقب و ریشه‌های اجتماعی است. به طوریکه از مجموع ۱۰۰ چالش معرفی شده، ۵۲ چالش مربوط به مسایل اجتماعی می‌شوند.

در میان ۱۰ چالش اجتماعی مهم(تاپ تن اجتماعی) ، این ۱۰ چالش به چشم می‌خورند: بحران تامین آب، بیکاری، ناامیدی درباره آینده، سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی، بی‌تفاوتی اجتماعی، اخلاق عمومی، بحران آلودگی هوا، امنیت روانی و اجتماعی و حقوق اساسی و شهروندی. 


آنچه در جدول زیر می‌بینید تمامی چالش‌های اجتماعی است که در گزارش مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست‌جمهوری آمده است:

مهم‌ترین چالش‌های اجتماعی جامعه ایران در سال ۱۳۹۶

1

 بحران تامین آب

2

بیکاری

3

ناامیدی درباره آینده

4

سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی

5

پیامدهای بحران آب

6

بی‌تفاوتی اجتماعی

7

اخلاق عمومی

8

بحران آلودگی هوا

9

امنیت روانی و اجتماعی

10

حقوق اساسی و شهروندی

11

 کارکردهای اجتماعی فضای مجازی

12

تخریب تنوع زیستی، مسائل جنگل‌ها و گونه‌های زیستی جانوری

13

 مسائل سلامت روان

14

 بی‌توجهی به پایداری زیست‌محیطی

15

تخریب منابع خاک

16

مشکلات سلامت ناشی از آلودگی‌های گوناگون

17

نزاع‌های آب بر سر انتقال آب در داخل ایران و با کشورهای همسایه

‍۱۸

فساد و تقلب علمی

19

پیامد‌های تغییرات اقلیمی برای ایران

20

سوء مصرف مواد

21

آلودگی‌های آب

22

چالش‌های نظام سلامت

23

کالایی‌شدن علم و به‌محاق رفتن عدالت آموزشی

24

تمرکزگرایی در تهران

25

قطبی‌شدگی جامعه

26

تحولات اجتماعی آموزش عالی

27

تعدد نهادهای سیاست‌گذار و مجری در حوزه علم، دانش و آموزش

28

طرح تحول سلامت

29

ناکارآمدی مدیریت بازیافت و مسائل ناشی از انبوه زباله‌ها

30

مشکلات سلامت ناشی از سبک زندگی جدید

31

چالش‌های توسعه گردشگری

32

چالش‌های مراجعان سلامت و بیماران

33

حاشیه‌نشینی شهری

34

مسائل دارو

 

35

مسائل ازدواج

36

بحران کنش جمعی در حوزه محیط‌زیست

37

مسائل معلمان

 

38

چالش‌های رابطه علمی ایران با جهان

39

ضرورت توسعه نوآوری و فعالیت‌های دانش‌بنیان

40

 حرکت به سمت پیری جمعیت

41

مسائل دانش‌آموزان

42

 بحران صندوق‌های بازنشستگی

43

چالش‌های قومی

44

تغییر الگوی خانواده

45

تغییر الگوی بیماری و شیوع بیماری‌های مزمن

46

مناقشات حقوق زنان

47

گسترش ریسک‌پذیری جنسی

48

مسائل نسلی

49

تغییر ترجیحات مردم در حوزه سلامت

50

مسائل دانشگاه آزاد

51

ضرورت نوسازی شهری

52

برملاشدن مشکلات ساختاری آموزش عالی برای افکار عمومی

سه چالش مهم اجتماعی در تاپ‌تن‌ها

اما در بررسی کلی، سه چالش مهم اجتماعی در ۱۰ چالش نخست جامعه ایران در سال ۱۳۹۶ به چشم می‌خورد. نخست بحران تامین آب در ایران. طبق آمارهای رسمی و به اعتقاد کارشناسان ایران درآستانه بحران آب به سرمی برد و طی سال های آینده تامین آب به یکی از بزرگ ترین چالش های کشور دربسیاری از استان‌ها، شهرها و مناطق تبدیل می‌شود.

ایران از نظرجغرافیایی در بخش نیمه خشک و خشک جهان قرارگرفته به شکلی که میانگین بارش درایران حدود 250 میلیمتراست درحالی که میانگین جهانی حدود 850 میلیمتر است یعنی بیش از سه برابر ایران. 
ازسوی دیگر بیشترین میزان پتانسیل آب شیرین تجدید شونده کشور هم 130 میلیارد متر مکعب در سال است که در مقایسه با کشورهای مهم آبی جهان همچون برزیل، روسیه، کانادا، چین و اندونزی عدد بسیارکمی محسوب می‌شود و حتی نسبت به همسایه غربی، ترکیه هم حدود 70 میلیارد مترمکعب کم‌تر است. البته پتانسیل آب تجدید شونده ایران نسبت به کشورهای دیگر همسایه همچون عراق با 96 میلیارد مترمکعب، قطر با 0.15 میلیارد مترمکعب، کویت 0.02 میلیارد متر مکعب و یا امارات با 0.03 میلیارد متر مکعب بیشتر است. ایران بعد از ترکیه از نظر پتانسیل آب تجدید شونده در جایگاه دوم خاورمیانه قرار گرفته است.

نکته دیگر مربوط به بیکاری و نامیدی به آینده می‌شود، نتایج این گزارش نشان می‌دهد جامعه ایران همچنان با بیم و تردید به ساختار اقتصادی و مسائل اجتماعی می‌نگرد. وجود ده‌ها بحران اجتماعی در اولویت صد چالش اساسی حاکی از این مسئله است که ساختار اجتماعی ایران در طول سال‌های اخیر با مشکلات عمده‌ای دست به گریبان بوده که کمتر تدبیری برای کاهش آن اتخاذ نشده است. فساد سیستمی که حاصل سیاست‌گذاری‌های خاص دوران تعدیل اقتصادی است و به‌ویژه در سال‌های روی‌کارآمدن دولت‌های نهم و دهم به اوج خود رسید، ناشی از به قدرت رسیدن طیف‌های خاصی در بدنه مدیریت اجرایی بود که همچنان ثمراتش متوجه جامعه بحران‌زده ایران است. این مسئله باعث شده سرمایه‌گذاری و تولید در وضعیت نسبتا نامطلوبی قرار بگیرد. کاهش سرمایه‌گذاری و کمبود نقدینگی عملا منجر به تعطیلی بسیاری از کارخانه‌های صنعتی و بیکاری صدها کارگری می‌شود که تنها منبع درآمد خانواده‌هایشان هستند.

نگرانی که جامعه ایران را تهدید می‌کند ناشی از بیکاری همین کارگران است که زمینه‌ساز آسیب‌های اجتماعی دیگر می‌شود. افزایش آمار طلاق در یک دهه گذشته، افزایش مهاجرت و رشد حاشیه‌نشینی در گوشه‌وکنار شهرها، گسترش فقر و نابرابری در بین طبقات فرودست، چند نمونه از آثاری هستند که فساد سیستمی از خود به‌جا می‌گذارد. نتیجه طبیعی تحمل چنین وضعیتی، «ناامیدی درباره آینده» است.




طبقه بندی: مسائل اجتماعی، جامعه شناسی، مسائل ایران، جامعه شناسی سیاسی،
برچسب ها: ایران، آب، بیکاری، حقوق شهروندی، آلودگی هوا،

تاریخ : جمعه 25 فروردین 1396 | 10:42 ق.ظ | نویسنده : شقایق حیدری | نظرات
«خویشکاوی ایرانیان در دوران مدرن» حاوی مقالاتی از مقصود فراستخواه، محمدرضا جوادی یگانه، سعیده زاد قناد، آرمین امیر، تقی آزاد ارمکی، نصرالله پورمحمدی املشی و سیدحسین مجتهدی است.

به گزارش خبرآنلاین مقصود فراستخواه در تبیین مقاله خود با عنوان «تأمل در چند شاخص در مطالعات جهانی مربوط به صفات ملت‎ها» ضمن برشمردن نارسایی‎های ژانر خلقیات ایرانی بر لزوم طرح‎ریزی برنامه‎های پژوهشی مدوّن برای این حوزه تاکید می‌کند و با برشمردن نمونه‎هایی از مطالعات بین‎المللی این حوزه، تلاش می‌کند فاصلۀ این مطالعات را با مطالعات انجام‌شده در ایران نشان دهد.

محمدرضا جوادی یگانه و سعیده زادقناد در مقاله مشترک خود با عنوان «چند فرضیه درباره علل استقبال ایرانیان از کتاب حاجی بابای اصفهانی اثر جیمز موریه» به تبیین حوزۀ نفوذ و اثرگذاری متن، و نحوۀ مواجهۀ مخاطبان ایرانی با این اثر می‌پردازند و در نهایت شش فرضیه را به‌مثابة دلایل احتمالی پذیرش این اثر در جامعۀ ایران مطرح می‌کنند.

آرمین امیر با اطلاق صفتِ خلفِ صاحب اقتدارِ جمال‎زاده به محمود سریع القلم در مقاله خود تلاش می‎کند تأثیرپذیری سریع‎القلم از جمال‎زاده را هم در پروژۀ ذهنی‎شان و هم در ارجاعات او به جمال‎زاده نشان دهد. او در این نوشتار نشان می‌دهد پژوهش میدانی سریع‎القلم دربارۀ فرهنگ سیاسی ایرانیان از نظر اعتبار مخدوش، و نوعی خلقیات‎نویسی است نه پژوهش معتبر میدانی.

تقی آزاد ارمکی در مقاله خود با عنوان «بدخوانیِ ادبیات اجتماعی ایران»، جمال‎زاده را متفکر متعلق به بخشی از جهان مدرن ایرانی و نه همۀ آن، می‌داند و کتاب «خلقیات ما ایرانیان» را مثل «غربزدگی» جلال آل احمد، مصداق بدخوانی از ادبیات اجتماعی ایران می‌داند. به نظر آزاد ارمکی، این متون بدفهمی‎هایی درخصوص جهان ایرانی، جهان شرق و جهان اسلام تولید کرده‎ است.

نصرالله پورمحمدی املشی در مقاله خود «خویش‎کاوی ایرانیان از منظر تاریخ» را بررسی می‌کند و بخشی از مسائل تحقیقات در ایران را حاصل بی‌توجهی به تاریخ و متون ادبی ایران می‌داند. ایشان هنر جمال‎زاده را طرح موضوعات بریده بریدۀ دیگران در قالب یک کتاب و جمع‎آوری مطالب در بازۀ زمانی طولانی می‌داند و نقش شرایط تاریخی و جغرافیایی در شکل‎دهی به خصلت‎های ایرانیان را واکاوی می‌کند.

سیدحسین مجتهدی در مقاله «نگاهی انتقادی به برخی آثار درخصوص خویش‎کاوی ایرانیان از منظر روان‎پژوهی» با رویکردی انتقادی به بحث دربارۀ کاستی‎های نظری و روش‎شناختی متونِ دربارۀ خلق‌وخوی ایرانیان می‌پردازد و چند فرضیۀ روان‎پژوهانه دربارۀ اقبال به این آثار ارائه می‌کند.

همایش «خویش‎کاوی ایرانیان در دوران مدرن»، به‌منظور بررسی انتقادی خلقیات ایرانیان در مطالعات نویسندگانی چون جمال‌زاده، حسن نراقی، جیمز موریه و ... در فروردین ۱۳۹۵ برگزار شد.

«خویشکاوی ایرانیان در دوران مدرن» نوشته آرمین امیر با قیمت ۶ هزارتومان توسط انتشارات پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات منتشر شده است.




طبقه بندی: جامعه شناسی سیاسی، مسائل اجتماعی، جامعه شناسی، مسائل ایران،
برچسب ها: جامعه شناسی، علوم اجتماعی، ایران،

تاریخ : شنبه 19 فروردین 1396 | 06:30 ب.ظ | نویسنده : شقایق حیدری | نظرات


فهرست فارسی ماهنامه مردادماه 1395 (شماره 5)

1- سنجش هویت جمعی ایرانیان؛ «شیراز»/ مؤسسه مطالعات ملی

2- كنفرانس «چالش‌هاى پلورالیسم در ایران» و ملاحظاتی امنیتی ـ هویتی پیرامون آن/ گروه مطالعات ایران

3- مسأله تروریسم در ایران/ فائزه قاسمی

4- نقشه؛ تفرقه و ترور/ مجتبی خاتونی

5- کنفرانس هرتزلیا و امنیت ملی ج.ا.ا / گروه مطالعات ایران

6- مسائل اقلیم کردستان عراق و احتمال دوپاره شدن آن/ نوذر طهماسبی

7- تأملی آسیب‌شناختی به مراسم ختم صحیح بخاری/ دکتر داوود میر محمدی

8- قانون ممنوعیت به کارگیری اسامی، عناوین و اصطلاحات بیگانه در ایران؛ چالش‌ها و کاستی‌ها/ سالار سیف‌الدینی

9- تازه‌ترین سناریوی غرب برای تجزیه سوریه/ گروه مطالعات ایران



طبقه بندی: هویت، جامعه شناسی سیاسی، سیاست خارجی، مسائل ایران،
برچسب ها: شقایق حیدری، ماهنامه نامه هویت، داعش، کردها، تروریسم، ایران،

تاریخ : شنبه 2 مرداد 1395 | 08:53 ب.ظ | نویسنده : شقایق حیدری | نظرات

دکتر مقصودی: تنها راه نجات خاورمیانه گفتگو، تعامل و شکل گیری اعتدال با محوریت ایران، ترکیه و عربستان است

رئیس سابق انجمن علوم سیاسی ایران در کافه خبر معضلات و مشکلات پیرامون عدم شکل گیری تفکر صلح خواهی در منطقه خاورمیانه را مورد بررسی قرار داد.
ادامه خبر در:
http://www.khabaronline.ir/detail/507522/World/diplomacy



طبقه بندی: علوم سیاسی، مطالعات منطقه ای، جامعه شناسی سیاسی، سیاست خارجی،
برچسب ها: مجتبی مقصودی، خاورمیانه،

تاریخ : چهارشنبه 21 بهمن 1394 | 09:36 ب.ظ | نویسنده : شقایق حیدری | نظرات
ورزش و سیاست
مصطفى ملکوتیان

چکیده: در این پژوهش جنبه های مختلف رابطه ورزش و سیاست مورد توجه قرار گرفته و در پایان پیشنهادهایی برای بهبود ورزش کشور ارائه شده است.بر اساس این بررسی، رابطه ورزش و سیاست یک رابطه دو طرفه است؛ به گونه ای که از یک طرف سیاست از طریق تدوین و اجرای راهبرد ورزشی بر ورزش تاثیر دارد و از طرف دیگر ورزش از طریق تحکیم ارزش های انسانی و همبستگی ملی و افزایش مشارکت سیاسی بر سیاست تاثیر می نهد و البته خود نیز به ویژه در زمان برگزاری ورزش های بین المللی مورد استفاده قدرت های جهانی واقع می گردد.

 ورزش و سیاست (نوع: PDF  حجم: 240KB)




طبقه بندی: جامعه شناسی سیاسی،
برچسب ها: مشارکت سیاسی، اوباش گری، رسانه های ورزشی، راهبرد ورزشی،

تاریخ : پنجشنبه 25 اردیبهشت 1393 | 10:21 ب.ظ | نویسنده : شقایق حیدری | نظرات

در نظریه‌های علوم اجتماعی و سیاسی، مفهوم «گفتمان» اصطلاحی است که در چند دهه اخیر به نحو چشمگیری رواج یافته است. برخی آن را به عنوان یک نظریه و برخی به عنوان یک روش در مطالعات اجتماعی مورد تأکید قرار می‌دهند.

بعضی نیز این اصطلاح را به سطح یک «گفت‌وگو» تقلیل می‌دهند و آن را با دیالوگ یا گفت‌وگو اشتباه می‌گیرند. اساساً «گفتمان» در بسترهایی طرح می‌شود که ما با دال و مدلول سروکار داشته باشیم. به بیانی ساده‌تر، نه‌تنها در عرصه گفتارها، ادعاها، عقاید، آرمان‌ها و اشارات با موضوعی خاص مواجه باشیم بلکه رفتارها، کنش‌ها، منش‌ها و شخصیت‌ها هم با آنها تطابق و همخوانی داشته باشند. جامعه نیز آن را به عنوان یک روش، رویه و سلوک بپذیرد و بدان پایبند باشد. در چنین وضعیتی گفته می‌شود که «فضای گفتمانی» در جامعه حاکم شده است.

به عنوان مثال در تاریخ انقلاب اسلامی ایران، گفتمان امام خمینی‌(ره)، گفتمان دفاع مقدس، گفتمان سازندگی، گفتمان اصلاحات و گفتمان اعتدال حاوی ویژگی‌هایی است که می‌توان آن‌ها را به عنوان «گفتمان‌های اصلی جامعه» به شمار آورد. این پنج الگو، کاملاً توانستند در قالب یک «گفتمان» در جامعه ظاهر شوند و بر تمامی حوادث، رخدادها و جریان‌های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی کشور تأثیرگذار باشند و هم از این جریان‌ها و رخدادها نیز به نحوی تأثیر بگیرند. به عنوان نمونه، «دفاع مقدس» به عنوان یک مسأله اصلی جامعه، همواره مورد اشاره و تأکید رهبران سیاسی، اجتماعی و مذهبی بوده است و هم مردم نیز آن را در تمامی مناسبات زندگی اجتماعی خود ملحوظ می‌داشتند و با دفاع همراهی می‌کردند. آرمان آن را می‌پذیرفتند و در بطن حوادث جنگ، حضور فعال می‌یافتند و در این مسیر فداکاری‌های بی‌شماری تا مرز شهادت و ایثار را به نمایش گذاشتند. ملاحظه می‌شود که در آن زمان، فضای حاکم بر جامعه، و در میان مردم و مسئولان کشور، فضای جنگ و دفاع مقدس بود.

ادامه مطلب

طبقه بندی: مسائل ایران، جامعه شناسی سیاسی،
برچسب ها: گفتمان اعتدال،

تاریخ : سه شنبه 29 بهمن 1392 | 08:18 ب.ظ | نویسنده : شقایق حیدری | نظرات
هدف از نگارش كتاب «انقلاب آرام» بررسی و تبیین روند تحول فرهنگ سیاسی در ایران است. تحولی كه فرهنگ سیاسی محدود را به فرهنگی مشاركتی تبدیل كرده و نهایت منجر به شكل گیری یك فرهنگ سیاسی مشاركتی كامل شده است.

در بخشی از مقدمه كتاب آمده است: ....فرهنگ سیاسی، هر چند به صورتی آرام و تدریجی، دائما در حال تحول است. این تحولگاه عالمانه و عامرانه به وسیله كارگزاران خاص صورت می گیرد و گاه به صورتی ناخودآگاه و در اثر تحولات ساختاری ایجاد می شود. از طرف دیگر نمی توان به سادگی نقطه آغاز و انجام تحول فرهنگی را معین نمود و همه اینها بر دشواری مطالعه تحول فرهنگ سیاسی می افزاید....

http://www.bekhan.com/images/books/27789L.jpg
فهرست مطالب:
مقدمه

اقتدار گرایی
توهم توطئه
فرهنگ ستیز خشونت
عناصر ثانویه فرهنگ سیاسی ایران
انقلاب اسلامی و تحول فرهنگ سیاسی
پیامدهای انقلاب و تحول در حوزه سیاست
تحولات اجتماعی گسترده و تحول فرهنگ
انقلاب اسلامی و تحول در حوزه فرهنگ و اندیشه
و...



طبقه بندی: معرفی کتاب، جامعه شناسی سیاسی،
برچسب ها: فرهنگ سیاسی، ایران،

تاریخ : سه شنبه 1 بهمن 1392 | 12:24 ق.ظ | نویسنده : شقایق حیدری | نظرات
سازمان مردم نهاد امید نسل سوم به مناسبت سالگرد شهادت امیرکبیر، برگزار می نماید:



آدرس: تهران، خ بخارست، کوچه ششم، پلاک 27




طبقه بندی: مسائل ایران، جامعه شناسی سیاسی،
برچسب ها: امیرکبیر، تجدد ایرانی،

تاریخ : یکشنبه 15 دی 1392 | 07:30 ب.ظ | نویسنده : شقایق حیدری | نظرات
نظم و روند تحول گفتار دموکراسی در ایران



















محمد جواد غلامرضا کاشی
گام نو - 1385


این کتاب گزارش تحقیق دکتر کاشی است که با دستیاری آقای محمد وحیدی انجام و در سال 1383 به پایان رسید.
این تحقیق، عهده‌دار تحلیل گفتمانی ساختار گفتار دمکراتیک، از مشروطه به این سو است.

مولف مقاطعی‌که گفتار دمکراسی در ایران به یک گفتار عمومی و جذاب بدل شده و به عنوان یک گفتار پر مصرف، عرصه سیاسی را به خود اختصاص داده، انتخاب کرده  و با بهره‌گیری از تکنیک تحلیل گفتمان، ساختار گفتار دمکراتیک و تطور آن از مشروطه به بعد را مورد بررسی قرار داده است.

در این تحقیق، چهار مقطع موضوع بررسی بوده است: دوره مشروطه، دوران پس از سقوط رضاشاه، دوران نهضت ملی در دهه سی و سرانجام تحول اخیر که تحت عنوان دوم خرداد شناخته شده است.

فصول مربوط به دوران رضاشاه و دوران نهضت ملی را محمد وحیدی نگاشته شده است

این کتاب، مکملی است بر کتاب دیگری که تحت عنوان "جادوی گفتار" از سوی کاشی  در سال 1379 منتشر یافت. این پژوهشگر حوزه سیاست و جامعه در آن کتاب به تحلیل گفتمانی تبلیغات انتخاباتی در دوم خرداد سال 1376 پرداخته بود که در نوع خود اثر تالیفی بدیعی به شمار می رفت.

به نظر می رسد در هر دو کتاب یکی از مسائل مورد نظر نویسنده، نشان دادن این نکته بوده که گفتار دمکراتیک در ایران، اصولاً گفتار نظم بخشنده نیست، و اگر هم گفتاری نظم بخشنده باشد، در ساختار خود ساماندهنده به نظمی دمکراتیک نیست.

 در کتاب اخیر، نظم گفتار دمکراتیک در بدو ظهور خود در مشروطه مورد بررسی قرار گرفته و پس از تطور آن در تاریخ معاصر ایران، بر فضای پس از پیروزی در انتخابات دوم خرداد تمرکز یافته  است.

مولف در بررسی گفتمان بعد از دوم خرداد به روزنامه‌های مهم و یادداشت نویسان مهم توجه کرده و آنها را مورد بررسی قرار داده و از دو نظم گفتاری سخن گفته است؛ نخست نظم گفتاری کارناوالی که به اعتقاد نویسنده موید و مشوق نحوی سیاست گریزی است و نظم سیاسی را برای گشودن فضای حیاتی در عرصه خصوصی شالوده شکنی می‌کند.

 این گفتار به هیچ روی نظم بخشنده نیست و اصولاً معطوف به نظم سیاسی نیز نبوده است. طنز ابراهیم نبوی یکی از شاخصه‌های این الگوی گفتاری است که نویسنده در کتاب خود با ذکر مثال‌هایی از این طنز و به خصوص طنزهای وی باعنوان ستون پنجم و مقایسه با طنز گل آقا آن را مورد تحلیل قرار داده است.

دوم گفتاری است که نویسنده از آن با عنوان  دمکراسی ستیزنده یاد کرده و مقصود از آن را  گفتاری می‌داند که مقوله دمکراسی را با تکیه بر مبانی لیبرالی و فایده گرایانه، به یک خواست ضروری و فوری بدل کرده است و به نحوی ستیزنده بسیج عمومی در عرصه سیاسی را ترویج می‌کند.

 کاشی، اکبر گنجی را نماینده این نوع نظم گفتاری معرفی می‌کند و با ارزیابی نوشته‌های گنجی نشان می‌دهد که چگونه این نظم گفتاری خود از ساختارهای زبانشناختی معطوف به نظم دمکراتیک محروم است و مروج هنجارهای ستیزشی برای وصول به نظم دمکراتیک است و به نحوی شگرف به همان نظم گفتاری شباهت دارد که با آن بنای ستیز گذاشته است.

به عبارتی دیگر این تحقیق، نشانگر دو رویکرد بنیادین در آن چیزی است که ظاهراً دمکراسی خواهی قلمداد شده است: نحوی گرایش آنارشیستی و اقتدارگریز از یکسو و نحوی جستجوی نظم بسته سیاسی با علم و پرچم دمکراسی.

بنا بر این به اعتقاد نویسنده چندان شگفت انگیز نیست اگر سخن دمکراسی در فضای بسته محیط فاقد تجربه نظم دمکراتیک به یکی از این دو سنخ گرایش داشته باشد. سخن دمکراسی نیز فرزند همین محیط است. خودی تر از آن است که گاه تصور می‌شود.

کتاب در نوع خود نخستین اثری است که با روایتی نقادانه سخن دمکراسی را موضوع نقد و بررسی قرار داده است. در باب دمکراسی اغلب آثار به موانع و عوامل ظهور نظم دمکراتیک توجه کرده‌اند. آنها نیز که به سخن دمکراسی توجهی نشان داده‌اند، بیشتر برای بحث در این باب بوده است که تا چه حد رهبران دمکراسی هنجارها و مفاهیم دمکراتیک را خوب فهم کرده‌اند.

اما در این کتاب، که فی الواقع گزارشی از یک پژوهش کیفی است، بنا و فرض اولیه بر آن است که اصولاً سخن دمکراسی در میدان تداولات قدرت و به اقتضای آن فهم و ترویج و تبلیغ می‌شود. بنابراین اصولاً مبانی و بنیادهای نظری دمکراسی چندانکه متفکران و فیلسوفان دمکراتیک از آن سخن گفته‌اند، حائز اهمیت نیست. مساله عبارت از آن است که سخن دمکراسی در این میدان عمل خاص در ایران، با کدام معانی تولید و مصرف شده، و این معانی بنیادی در سیر تطورات خود دستخوش چه تحولاتی شده است.

سخن دمکراسی در این تحقیق، عامل بازنمایی کننده ساختار فهم عمومی است. به نحوی از فرهنگ عمومی و فهم متعارف سخن می‌گوید. سخنی که در عمل انرژی آفریده و عامل بسیج بوده است، نه چنانکه در لفافه‌های کلام آکادمیک نهفته است.

 به اعتقاد کاشی تقدس زدایی از ساختار سخن دمکراسی عنوانی است که می‌تواند توصیف کننده سیر تحول سخن دمکراسی طی یکصد سال اخیر باشد. هر دو الگوی سخن دمکراسی که پس از دوم خرداد ظاهر شده‌اند، نیز از همین خصیصه بهره‌مندند. سخن کارناوالی، اصولاً بر نحوی زیبایی شناختی حوزه خصوصی استوار است و روایت ستیزنده نیز بر منطق منازعه عریان قدرت.

نویسنده خواسته  خواننده را به این نتیجه برساندکه سخن دمکراسی در فرایند تطور تاریخی خود، به تدریج در حال به در آمدن از لفافه تقدس است و معقتد است که این خود از رخدادهای امیدوار کننده است. اما در عین حال ضروری است به معطوف کردن این سخن به نظم دمکراتیک هم توجه شود. این سخن هنوز هم نمی‌تواند خود را از دوگانه نظم ستیزی و شالوده شکنی نظم مستقر از یکسو و بازتولید گوهرهای نظم بسته توتالیتر از سوی دیگر نجات بخشد.

کتاب در7 فصل و  460 صفحه قطع رقعی منتشرشده است.




طبقه بندی: معرفی کتاب، جامعه شناسی سیاسی،
برچسب ها: معرفی کتاب، جامعه شناسی سیاسی، دموکراسی،

تاریخ : سه شنبه 10 دی 1392 | 02:22 ب.ظ | نویسنده : شقایق حیدری | نظرات

كانون گفت‌وگوی آرمان با استاد دانشگاه شهید بهشتی امید به تحول در نظام باورهای مردم ایران است. اكثریت صاحبنظران بر این باورند كه این تحول، در راستای گرایش مردم ایران به‌سوی دو مولفه مهم عقلانیت و مدنیت صورت می‌پذیرد. در راستای تحقق این دو مولفه مهم لازم است كه تشكل‌ها مدیریت جوامع را كنترل كنند.


شهروندان در این تشكل‌هاست كه یاد می‌گیرند در جمع انسان‌های دیگر در پی تحقق اهداف فردی، جمعی و ملی باشند. کم‌توجهی به اهداف جمعی و نارسایی‌های گسترده در توجه به مسائل ملی، ازجمله جدی‌ترین مسائل نظری در مدیریت كارآمد است. همیشه این سوال مطرح بوده است كه چرا تفاهم در میان ایرانیان با سختی به‌دست می‌آید و وقتی هم حاصل شد، ناپایدار است؟ چرا خودانتقادی در میان ایرانیان رسم نیست؟ چرا ما ایرانی‌ها به‌شدت احساسی و هیجانی هستیم و به‌رغم هوش و استعداد تحصیلی، از تدبیر و عقلانیت كمتر استفاده می‌كنیم؟ چرا با وجود فرهنگ عمیق دینی و باستانی عمدتا سعی داریم خود را با فرهنگ دیگر كشورها تطبیق دهیم؟


باید اذعان كرد كه نوع انسانی كه تاریخ استبداد در ایران تولید كرده است، مناسب توسعه‌یافتگی قرن بیست‌ویكم نیست. جامعه‌شناسان و انسان‌شناسان بر این باورندكه تنها راه حركت جامعه ایران به سمت توسعه‌یافتگی آموزش شهروندان است. برخی از تحلیلگران بر این باورند كه فقدان استقلال مالی جامعه و رسوبات تاریخی ناشی از آن موجب شده است كه فرهنگ چاپلوسی، ابهام در بیان، فردگرایی منفی، روش حذف و تخریب در رقابت‌ها و بسیاری از رفتار‌های ناپسند اخلاقی و اجتماعی جایگزین رفتار درست ما ایرانیان شده است.

به‌واقع می‌توان ادعا كرد كه فرهنگ سیاسی ما ایرانیان نتیجه ساختارهای سیاسی و اقتصادی درهم تنیده‌شده در تاریخ كشورمان است. اما محققان بر این باورند كه حركت به سمت توسعه و اصلاح جامعه ایرانی امكان‌پذیر است اما با تغییر در نظام آموزشی (ایجاد فرهنگ سیاسی عقلانی)، تغییر ساختارهای اقتصادی (غیردولتی كردن اقتصاد ایران یا همان مستقل شدن مردم از دولت) و ایجاد طبقه‌ای از نخبگان سیاسی معتقد به فرهنگ سیاسی بین‌المللی و توسعه‌گرا؛ بی‌تردید جامعه ایرانی اصلاح شده و محكم‌تر به سوی توسعه پایدار گام برمی‌دارد. برای فهمیدن راهكارهای توسعه جامعه ایرانی باید دانست كه این جامعه نیاز به آموزش دارد؛ یكی از كسانی كه معتقد به تغییر فرهنگ سیاسی كنونی مردم ایران است و اصل آموزش را باور دارد؛ دكتر محمود سریع‌القلم استاد دانشگاه شهیدبهشتی و نویسنده كتاب «فرهنگ سیاسی مردم ایران» است.

این استاد دانشگاه پژوهشگر حوزه توسعه، علوم سیاسی و تاریخ معاصر ایران است. «عقلانیت و آینده توسعه‌یافتگی ایران» و «اقتدار ایرانی در عصر قاجار» از دیگر كتاب‌های دكتر سریع‌القلم در حوزه توسعه و تاریخ ایران است. دكتر محمود سریع‌القلم دارای فوق‌دکتری روابط بین‌الملل از  دانشگاه اوهایو دکتری روابط بین‌الملل و دانشگاه کالیفرنیای جنوبی است. مشروح گفت‌وگوی آرمان با این استاد برجسته دانشگاه شهید بهشتی در ادامه آمده است:


ادامه مطلب

طبقه بندی: مسائل ایران، جامعه شناسی سیاسی،

تاریخ : شنبه 7 دی 1392 | 06:05 ب.ظ | نویسنده : شقایق حیدری | نظرات
شرق نوشت:

سامیه بلوچ‌زهی، از خط‌قرمزها عبور کرده است. او دختر 26ساله، مجرد و اهل سنت است که توانسته شهردار کلات (مرکز شهر سرباز) در سیستان‌وبلوچستان شود. یکه‌تازبودن بلوچ‌زهی، تنها به همین‌جا ختم نمی‌شود؛ او توانست، با اکثریت مطلق آرای اعضای شورای شهر کلات، این سمت را از آن خود کند. اتفاقی که با وجود فضا و بافت سنتی سیستان‌وبلوچستان، رخدادی بی‌سابقه است. خانم شهردار، می‌گوید که طلسم مدیریت زنان در سیستان‌وبلوچستان را شکسته. به‌حق که چنین کرده است. او در خانواده‌ای هشت‌نفره زندگی می‌کند. در خطه‌ای از ایران که اغلب زنان هنوز به‌راحتی، قادر به استفاده از حقوقی همانند درس‌خواندن، انتخاب همسر و فعالیت اجتماعی نیستند. او با وجود همه این موانع، دست از فعالیت نکشید و درسش را ادامه داد. برای تحصیل در رشته منابع طبیعی به تهران آمد، اما برخلاف بسیاری از دانشجویان شهرستانی، پایتخت پرهیاهو را ترک کرد و به زادگاهش بازگشت تا برای برداشتن محرومیت زنان، مردان و کودکان زادگاهش بجنگد. او انتخابش را سرآغازی برای خودباوری زنان بلوچ و به چالش‌کشیدن سلطه نظام مردسالاری در این خطه از سرزمین ایران می‌داند.

سامیه بلوچ‌زهی

‌چطور شد که تصمیم گرفتید، شهردار شوید؟
می‌خواستم کمبودهایی که خودم با آنها دست‌وپنجه نرم کردم، نسل‌های بعد از من نداشته باشند. نمی‌خواستم، برادرزاده، خواهرزاده و کودکان شهرم بدون داشتن پارک بزرگ شوند. اینجا بیشتر بچه‌ها افسرده هستند. شاید باور نکنید، اما بچه‌های شهر ما با دیگر شهرها متفاوتند، آنها وقتی در شهر دیگری پارک می‌بینند، انگار با چیز عجیبی روبه‌رو شده‌اند، بی‌نهایت هیجان‌زده می‌شوند. آخر، شهر ما هیچ‌چیز ندارد. ما کمبودهای بسیاری داریم. حتی طرح جامع شهری نداریم. جایی نداریم که زنان و مردان بتوانند به‌راحتی در آن قدم بزنند. یک قلعه تاریخی داریم که سال‌هاست، بازسازی نشده و دارد از بین می‌رود. شهر کلات هزارو200نفر جمعیت دارد اما روزانه پنج‌هزارنفر از روستاهای اطراف برای فروش محصولات تولیدی خود وارد این شهر می‌شوند و این جمعیت شناور باعث ایجاد سد معبر و ترافیک شهری شده است. من می‌خواستم کاری کنم که این مشکلات رفع شود، بنابراین تصمیم گرفتم، شهردار شوم.


ابتدا که فکر شهردار شدن در ذهن شما جرقه زد، با چه چالش‌های درونی روبه‌رو بودید؟
من وقتی بحث شوراها مطرح بود، به این علت که خواهرم می‌خواست که در شورای شهر عضو شود، برای نخستین‌بار به فکر افتادم که من هم باید کاری انجام دهم. اما واقعا نمی‌دانستم که من می‌توانم شهردار شوم؟ می‌توانم مدیریت کنم؟ با انبوهی از این سوالات روبه‌رو بودم. در این میان، پدرم بسیار از من حمایت کرد. بعضی وقت‌ها بود که ناامید می‌شدم. اما پدرم به من امید می‌داد. اعضای شورای شهر (به‌خصوص رییس شورای شهر) هم از من حمایت خوبی کردند.


ادامه مطلب

طبقه بندی: جامعه شناسی سیاسی، هویت،

تاریخ : پنجشنبه 21 آذر 1392 | 10:32 ق.ظ | نویسنده : شقایق حیدری | نظرات
در یک نظرسنجی‌ که موسسه تحقیقاتی زاگبی انجام داده است، شش درصد ایرانیان «غنی‌سازی اورانیوم» را خواست اولیه و اصلی خود عنوان کرده‌اند در حالی‌که ۹۶ درصد از شهروندان معتقدند ادامه «برنامه اتمی» به تحریم‌ها می‌ارزید.

در انتخاب مواردی که به عنوان «خواست اصلی» شهروندان فهرست شده بودند به‌ترتیب ۲۹ درصد ایجاد فرصت‌های کاری (حل مشکل بی‌کاری) ۲۴ درصد توسعه دمکراسی، ۲۳ درصد حمایت از حقوق شهروندی و شخصی، ۱۹ درصد افزایش حقوق زنان، ۱۸ درصد مبارزه با فساد و همین مقدار نیز اصلاحات دولتی و سیاسی، ۱۴ درصد بهبود ساز و کار درمانی و ۱۲ درصد بهبود سیستم آموزشی را از اهم خواست‌های خود عنوان کرده‌اند. در این میان ۶ درصد از شهروندان غنی‌سازی اورانیوم را خواست اصلی خود می‌دانند.
اما زاگبی در نتیجه تحقیقات خود اعلام کرده است وقتی موضوع ملی‌گرایی به میان می‌آید، اکثریت ایرانیان هم‌صدا شده و از برنامه اتمی دفاع می‌کنند. به‌طوریکه ۹۶ درصد از آنها می‌گویند ادامه آن به تحریم‌هایی که اعمال شده، می‌ارزید.





ادامه مطلب

طبقه بندی: مسائل ایران، جامعه شناسی سیاسی،

تاریخ : یکشنبه 17 آذر 1392 | 08:05 ب.ظ | نویسنده : شقایق حیدری | نظرات

سیاست‌گذاری اجتماعی در خاورمیانه: پویایی‌های اقتصادی، سیاسی و جنسیتی

سیاست‌گذاری اجتماعی در خاورمیانه: پویایی‌های اقتصادی، سیاسی و جنسیتی



کتاب حاضر از مجموعه کتاب­های مرتبط با سیاست اجتماعی از دیدگاه منطقه­ای است. هدف از پروژه موسسه مزبور، تحقیق درباره شرایط امکان­پذیری گونه­ای از سیاست اجتماعی در بافت کشورهای در حال صنعتی شدن متأخر است که شامل ویژگی­های زیر گردد: الف) توسعه­ای، بدین معنا که رشد اقتصادی و تغییر و تحول ساختاری را ارتقا بخشد. ب) دموکراتیک، بدین معنا که مشروعیت خود را از مشارکت عمومی و فرایند انتخاباتی کسب کند. ج) مبتنی بر شمول اجتماعی، بدین معنا که شرایط برخورداری منصفانه را برای همه شهروندان جهت تضمین توانایی آنان برای مشارکت در امور اجتماعی و تعقیب اهداف زندگی خود فراهم نماید. مطلوبیت این ارتباط وثیق بین دولت و جامعه در گفتمان هنجاری کنونی در زمینه توسعه و برخی از اعلامیه­های بین­المللی طی سال­های اخیر، از جمله اهداف توسعه هزاره، مورد تأیید قرار گرفته­است. شکل­گیری تجربه کشورهای اروپای شمالی نیز نشانگر امکان­پذیری سیاست اجتماعی توسعه­ای، مبتنی بر شمول اجتماعی و دموکراتیک در بافت کشورهایی است که صنعتی شدن متأخر را تجربه کرده­اند. با این حال، سؤال نویسندگان درباره شرایط امکان­پذیری این­گونه از تجربه در بافت کشورهایی است که هم اکنون در حال توسعه هستند. آیا دستورکارهای بازیگران اجتماعی مختلف و مسیرهای توسعه کنونی در کشورهای مورد مطالعه حاکی از امکان­پذیری دست­یابی به این­گونه از روابط بین دولت و جامعه است یا خیر؟ و مرتبط­ترین سئوال برای کتاب حاضر این است که آیا خاورمیانه و شمال آفریقا می­تواند خود را در مسیر توسعه دموکراتیک و مبتنی بر شمول اجتماعی قرار دهد که در عین حال، روابط دولت و جامعه را نیز متحول سازد؟


ادامه مطلب

طبقه بندی: جامعه شناسی سیاسی، مطالعات منطقه ای،
برچسب ها: خاورمیانه، معرفی کتاب،

تاریخ : چهارشنبه 22 آبان 1392 | 09:19 ق.ظ | نویسنده : شقایق حیدری | نظرات

گروه فرهنگ و جامعه انجمن جامعه‏ شناسی ایران با همکاری اداره کل مطالعات اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران برگزار می‏کند:

نقد و بررسی کتاب"پشت دریاها شهری است"


با حضور: دکتر نعمت الله فاضلی (نویسنده کتاب)، دکتر ناصر فکوهی، دکتر جبار رحمانی

زمان: دو شنبه 13 آبان 92،  ساعت 12:30 الی 14:30

مکان: بزرگراه جلال آل احمد، زیر پل گیشا ، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران ، نیم طبقه دوم، تالار شریعتی


طبقه بندی: جامعه شناسی سیاسی،
برچسب ها: نقد کتاب، جامعه شناسی،

تاریخ : جمعه 10 آبان 1392 | 11:22 ق.ظ | نویسنده : شقایق حیدری | نظرات
.: Weblog Themes By VatanSkin :.

تعداد کل صفحات : 2 :: 1 2