تبلیغات
جامعه، سیاست، هویت - مطالب فرهنگ و هنر
دکتر بهرام امیراحمدیان


جشن نوروز در استان سغد تاجیکستان، روز 8 ماه مارس آغاز می شود که مراسم نوروزی در این بخش با دیگر مناطق تاجیکستان تفاوت دارد. نخستین سننی که به این جشن در این منطقه آغاز می بخشد، آیین نوروزی با نام "سر سال" یا جشن فرا رسی بهار محسوب می شود. در این روز، بخشی از قطعه زمین کشت انتخاب می شود تا پیرمردی قبل از آغاز بزم ساز و موسیقی به زمین دانه امید بپاشد و همگی دست دعا بردارند.

این آیین به باور مردم حاصل کشت را در سال نو فراوان می کند. در مناطق کوهستان از این جشن با نام "جفت براران" یاد می کنند. در روزهای اول مارس کدبانوها دانه های گندم را برای درست کردن سبزه در ظرفها می گذارند تا اینکه تا جشن دوم و بزرگتر نوروز در 21 مارس این گندم نیش بزند و سبز شود. زیرا جشن نوروز تاجیکان بدون سبزه گندم که در تهیه سمنو از آن استفاده می شود، صورت نمی گیرد.

روز 21 مارس روزی که کلیه مردم تاجیکستان فرارسی سال نو خورشیدی را جشن می گیرند، ساکنان این کشور برای بار دوم از نوروز تجلیل به عمل می آورند. سغدیها نیز به مثل ساکنان مناطق مختلف تاجیکستان معتقدند که نوروز را حتما باید با لباس نو استقبال کرد، در این صورت به باور مردم، تمام سال صفا و نور و ضیا زندگی آنها را لبریز خواهد گردانید.

در آستانه فرا رسیدن نوروز آنها به منازل همدیگر می آیند و به دوستان و پیوندان هدیه ها می دهند. اما آیین دیگر نوروزی که همزمان صورت می گیرد آوردن غذاهای جشنی به خانه های همدیگر است که در سغد با نام "آش عوضکنان" معروف است. چون حالا در تاجیکستان غذای معروف سنتی تاجیکان پلو است، بیشتری از ساکنان سغد در شب نوروز به خانه های همدیگر از همین نوع غذا می فرستند. بیشتر مراسم نوروزی ساکنان شمال کشور عمدتا در میدانهای فراخ و باغهای سرسبز و گلپوش برگزار می شود.

صبح روز جشن نوروز آنها خان نوروزی را با هفت سین و یا هفت شین می آرایند و همان صبح صدای غلغله دار کرنایها آنها را به جشنگاه دعوت می کنند. دوشیزه ای با لباس سفید یا سبز که سمبول پاکی و بهار است، در جمع مردم در جشنگاه از آمدن بهار و رسیدن نوروز خبر می دهد. در جریان بزمهای رقص و ترانه خوانی، سیر باغ و گلگشتها، در ایام نوروز چند مراسم خاصی هست که نیز در فرهنگ اجدادی به میراث مانده است.

سمنوپزی، مسابقات ورزشی سنتی و بازیهای مختلف با کبک و خروس و اسب دوانی و چوگانبازی از ویژگیهای جشن نوروز در سراسر تاجیکستان است که در استان سغد نیز همه ساله با شکوه خاصی در میدانهای نوروزی صورت می گیرد.
باید گفت که در نوروز هدیه ها و پیشکشهایی که برای غالبان مسابقات آماده می شود بطور غیرمعمولی گرانبها هستند و این امر ذوق مردم را برای شرکت در این بازیها بیش از پیش می افزاید.

مراسم نوروز در کولاب

من در 21 مارس سال 2001 در روز عید نوروز در شهر كولاب از استان تاریخی ختلان در جنوب تاجیكستان مهمان بودم‌. در آنجا مراسم بسیار باشكوهی برای برگزاری نوروز و آغاز سدة نو ترتیب یافته بود. مراسم با موسیقی محلی و نواختن كُرنا (از جنس برنز و به بلندی حدود دو متر) و رقص و نمایش رویش زمین و بیدار شدن جهان و آغاز گرما و فرا رسیدن بهار آغاز شد، «بُزكِشی‌» و كُشتی پهلوانان‌، و اسب تازی و سوارکاری برقرار بود و تعداد زیادی چوگان بازی می کردند و افراد بی شماری در پیرامون این میدانهای ورزشی گرآمده بودند.

طبق بررسی به عمل آمده‌، در تاجیكستان نوروز را كوتاه ولی باشكوه جشن می‌گیرند. نخست اینكه سال تحویل مفهومی ندارد. سپس‌، روز اول نوروز را در تمام تاجیكستان به صورت جشن عمومی برگزار می‌كنند. در هر منطقه‌ای‌، خواه شهر، روستا یا محله‌، محل اجتماع نوروزی وجود دارد. مردم منطقه با پوشیدن لباسهای نو، در این مراسم شركت می‌جویند. بدین ترتیب كه دختران و زنان بهترین لباس خود را می‌پوشند (كه معمولاً ابریشمی است و رنگارنگ‌) و آرایش می‌كنند و تازه عروسها و تازه دامادها با لباس عروسی در جشن شركت می‌كنند. محلی كه مراسم نوروز در شهر كولاب در آن برگزار می‌شد، در شمال شهر در دامنه تپه‌ای در محل یك شركت تعاونی كشاورزی روستایی بود به مساحت شاید چندصد هكتار. در مسیر راه ورودی‌، در سمت چپ‌، غرفه‌هایی (بدون دیوار) ردیف شده بودند كه فقط پشت آنها پوشیده بود و بر روی این دیوارها قالی و قالیچه و روتختی‌های سوزن‌دوزی شده محلی زنان تاجیك با نقش و نگار "مبارك‌" ، "سال نو مبارك‌" ، "نوروز عجم مبارك‌"، "هر روزتان نوروز، نوروزتان پیروز" آراسته شده بود.

در تمام خیابانها، سردر ساختمانهای بلند و خلاصه هرجایی كه امكان داشت‌، شعارهای نوروزی به چشم می‌خورد كه بر بستر پارچه‌های سفید با رنگ آبی یا قرمز، شعار مباركباد نوشته بودند. در هریك از این غرفه‌ها، كه حدود 12 متر مساحت داشت‌، تعدادی متشكل از زن‌، مرد، دختر، پسر، كودك شیرخوار (معمولاً در گهواره‌) نشسته بودند و نمایشی از زندگی سنتی را همراه با سوغاتی‌ها و سفره هفت‌سین (یا هفت شین‌) اجرا می‌كردند.

در تمام این غرفه‌ها تعدادی نوازنده محلی برنامه اجرا می‌كردند و دیگرانی كه دستشان به كاری بند نبود می‌رقصیدند. تهیه كره از دوغ‌، پخت نان‌، نمدمالی‌، نگهداری بچه‌، ریسیدن نخ‌، پارچه‌بافی‌، تهیه ابزارآلات كشاورزی‌، تهیه و ساخت سازهای محلی (یك دو تار در یكی از این غرفه‌ها به من هدیه كردند)، جدا كردن تخم پنبه از غوزه‌، سوزن‌دوزی و گلدوزی بر روی پارچه و نیز صنایع دستی‌، نمایش انواع نانها، و خلاصه هزاران مورد دیگر، از جمله نمایشهای مردمی و زنده‌ای بود كه دیده می‌شد. مراسم عروسی سنتی در چندین غرفه به نمایش گذاشته شده بود و عروسی‌ها را به این محل منتقل كرده بودند. عروس‌ها، لباس‌های سفید و تاجی بر سر و آرایش شده و زیبا بر پای سفره عقد نشسته و زنان بدور او حلقه زده و شال ابریشمی سفیدی بر سر او گرفته بودند (تقریباً شبیه قندساییدن بر سر عروس در ایران‌). نان و شیرینی تعارف می‌كردند، سمبوسه می‌آوردند و سومَنَك (سمنو) تعارف می‌كردند. سمنوها بسیار خوشمزه و شیرین بود.

در كنار و در روبروی این مراسم‌، در میدان سرسبزی‌، مردان و جوانان در حال سواركاری بودند و بازی محلی و بسیار پرشور خود "بُزكشی‌" را انجام می‌دادند و دلاوریهای خود در تاخت و تاز را برخ دختران می‌كشیدند.

برای انجام نمایش نوروزی سایبانهایی از چادر برافراشته و در زیر آن صندلی چیده بودند. برنامه با رقص و آواز محلی اجرا شد و سپس مراسم نوروزی آغاز گردید. ابتدا، صحنه به عنوان یك زمین بكر در نظر گرفته شده است‌، سپس دهقانی به صحنه می‌آید و شروع به آماده كردن زمین با كج بیل می‌كند. ردیف گیاهان (غلات‌) با دخترانی كه لباس سبز پوشیده و به ردیف پشت سر هم بر روی زمین سجده كرده‌اند، نمایش داده می‌شود. حدود 10 ردیف از این دختران ایجاد شده است‌. رعد و برق می‌زند، باران می‌بارد (اجرای این صداها با نوار و از بلند گو پخش می شود) و گیاهان (دخترتن سبز پوش‌) آرام‌آرام‌، با حركت موزون‌، سر از خاك بیرون می‌آورند.

دهقان آواز می‌خواند و سپاس یزدان را بجای می‌آورد. دختران سرپا می‌ایستند و می‌رقصند و دختران دیگری در حلقه‌هایی در اطراف صحنه ظاهر می‌شوند و با لباسهای رنگارنگ نمودی از گلهای صحرایی را به نمایش می‌گذارند. گروه دیگری از دختران با شنلهای آبی‌رنگ در حالی كه شنلهای خود را باو می‌دهند از كنار صحنه می‌گذرند (نمایش ابر گذرا). شادمانی‌ها به مناسبت فرا رسیدن بهار آغاز می‌شود. ساز و دهل می‌زنند آواز بهاریه می‌خوانند.

در این هنگام ملكه بهار (دختری زیبا با پیراهن سپید بلند; در ایران میر نوروزی‌) از كوهها (از بالای جایگاه‌، از تپه‌ای كه بر بلندی آن مجسمه عظیمی از شاه اسماعیل سامانی برافراشته شده است‌) خرامان خرامان پایین می‌آید و در عقبه آن‌، دختران با پیراهنهای رنگارنگ‌، در حالی كه هرچهارنفر، از چهار گوشه پارچه سوزن‌دوزی شده رنگین و پر نقش و نگار (روتختی‌) گرفته اند، و نمایشی از مزارع پر گل و رنگارنگ را اجرا می كنند، بدنبال ملكه بهار در حركتند و تداعی رُستن گلهای رنگین صحرایی در پی آمدن عروس (ملكه بهار) را در بیننده ایجاد می‌كنند. ملكه بهار هنگامی كه به كنار جایگاه ما می‌رسد می‌ایستد، خوش‌آمد می‌گوید و تعظیم می‌كند.

سپس به جایگاه می‌رود و در پشت تریبون قرار می‌گیرد و با لهجه شیرین تاجیكی می‌گوید كه من ملكه بهارم‌، رسیدن بهار را به شما اعلان می‌دارم‌. رقص و پایكوبی شدت می گیرد و شادی و سرور به اوج می رسد. اسب‌سواران می‌آیند، هر كاروانی از اشتران (كه با پوشاندن روكشی شتری رنگ به دو نفر جوان كه در پشت سر هم قرار گرفته‌اند و نفر جلویی گردن و سر شتر را كه از تخته درست كرده‌اند، در دست دارد) وارد می‌شوند. هنگامه عظیمی برپا می شود و مراسم تا هنگام غروب ادامه می یابد. در پس غروب خورشید مردم به خانه های خویش باز می گردند تا دید و بازدیهای خود را انجام دهند.




طبقه بندی: فرهنگ و هنر، هویت،
برچسب ها: ایران فرهنگی، نوروز، تاجیکستان،

تاریخ : شنبه 7 فروردین 1395 | 10:51 ق.ظ | نویسنده : شقایق حیدری | نظرات
تاریخ برگزاری همایش: 20بهمن ماه 1394 - تهران
آخرین مهلت ارسال مقاله: 14بهمن ماه 1394
محورهای همایش
بررسی چالش های سیاستگذاری در حوزه گردشگری کشور
نقش دیپلماسی عمومی در جذب و ارتقاء جایگاه گردشگری ایران در دوران پساتحریم
بررسی ابعاد و اقدامات حقوقی برخی کشورها در راستای پروژه ایران هراسی مانند وضعیت لغو ویزای شهروندان 37 کشور از سوی آمریکا که به ایران سفر می کنند
قوانین و مقررات سرمایه گذاری و توسعه صادرات خدمات گردشگری در ایران
چشم انداز بازاریابی منطقه ای و جهانی گردشگری ایران در دوران پساتحریم ‏
چشم انداز زیرساخت‌ها، اقامت گاه‌ها و تاسیات گردشگری ایران در دوران پساتحریم ‏
چشم انداز جذب سرمایه گذاری داخلی و خارجی گردشگری در دوران پساتحریم ‏
نقش رونق گردشگری در دوران پس از تحریم و تاثیر آن در کاهش پروژه ایران هراسی ‏
‏‏بررسی نقش گردشگری در انتقال و تبادل فرهنگ ایران و فرهنگ ملل در دوران پساتحریم
‏ماهیت شناسی تحریم و اثراث آن بر فعالیت های گردشگری ایران
‏بررسی ارتباط میان گردشگری و ثبات سیاسی با تأكید بر ایران
‏نقش گردشگری در ایجاد و تقویت همبستگی ملی در دوران پساتحریم ‏
‏بررسی لغو تحریم ها و تاثیرات آن بر صنعت حمل و نقل هوایی، ریلی و جاده ای در کشور ‏
‏‏بررسی نقش گردشگری در اشتغال و توسعه کارآفرینی در دوران پساتحریم ‏
‏‏تاثیر لغو تحریم بر برند گردشگری ایران ‏
‏‏راهکارهای توسعه صادرات خدمات گردشگری به کشورهای هدف با تاکید بر اروپا و چین
‏‏بررسی وضعیت صادرات صنایع دستی کشور در دوران پساتحریم
‏بررسی فرصت ها و محدودیت های دولت در خصوص فعالیت های گردشگری پساتحریم ‏
‏ارائه راهکارهایی برای بهبود و ارتقاء تصویر ایران در عرصه جهانی



طبقه بندی: سیاست خارجی، مسائل ایران، روابط بین الملل، جامعه شناسی، فرهنگ و هنر،
برچسب ها: توریسم، ایران، گردشگری،

تاریخ : پنجشنبه 8 بهمن 1394 | 11:09 ب.ظ | نویسنده : شقایق حیدری | نظرات
کتاب «یکصد منظومه عاشقانه ادب فارسی» به قلم حسن ذوالفقاری منتشر شد.

مقدمه مفصل این کتاب به مباحث کلی چون ادبیات غنایی فارسی، سیر تاریخی، ریخت‌شناسی، انواع، ویژگی‌ها، بن‌مایه‌ها و تعداد منظومه‌های عاشقانه و مباحثی از این قبیل اشاره می‌کند.

در معرفی کتاب نیز آمده است: منظومه عاشقانه، بسط‌یافته مفاهیم شعر غنایی و تجسم عینی و روایی آن است و ظهور آن در قالب ایرانی مثنوی و شکل‌گیری مکاتب ایرانی در این زمینه و غنای کمی و کیفی شعر غنایی فارسی و ایجاد نگاهی تازه به مقوله عشق و ایجاد شور و نشاط در ادب فارسی، همگی بخشی از رهاورد منظومه‌های عاشقانه است.

مؤلف در این کتاب با نگاهی نو به همراه تحلیل‌های محتوایی، به دسته‌بندی، گونه‌شناسی، ریخت‌شناسی و معرفی منظومه‌های عاشقانه و بن‌مایه‌های آن می‌پردازد. موضوع کتاب بررسی و معرفی منظومه‌های عاشقانه است و تنها شامل داستان‌های عاشقانه منظوم می‌شود. در کتاب، افسانه‌های عاشقانه محلی را نیز می‌خوانیم. در این کتاب و برای اولین‌بار بر اساس نظریه پراپ، ساختار روایی منظومه‌های عاشقانه و خویش‌کاری‌های آن‌ها مطالعه شده است.

مؤلف تمامِ منظومه‌های هم‌نام چه مستقل یا نظیره را ذیل یک مدخل قرار داده است؛ برای مثال تمام داستان‌های مربوط به «خسرو و شیرین» را با هر نام (شیرین و خسرو، فرهاد و شیرین، فرهادنامه) ذیل مدخل «خسرو و شیرین» آورده است. هر منظومه در قالب مدخلی مستقل معرفی می‌شود. در هر مدخل ابتدا خلاصه‌ای از هر داستان حاوی مهم‌ترین بن‌مایه‌ها و حوادث برای آگاهی از سیر کلی داستان ذکر می‌شود تا خواننده بر تحلیل‌ها اشراف کامل داشته باشد. در لابه‌لای خلاصه ابیات زیبا و نمونه‌های شعر شاعر نیز می‌آید تا خوانندگان بر سبک و سیاق و چگونگی شعر وی آگاهی یابند. پس از آن منظومه و سراینده آن معرفی می‌شود و اگر اثر نظیره یا نظیره‌هایی داشته باشد، تمامی نظیره‌ها معرفی و با اصل داستان مقایسه می‌شود. این معرفی شامل اشاره به ارزش‌های سبکی اثر اعم از زبانی و ادبی و محتوایی خواهد بود. سپس به مهم‌ترین بن‌مایه‌های داستانی آن اثر می‌پردازد.

تنظیم منظومه‌ها بر حسب الفبایی است نه تاریخی. سیر تاریخی در مقدمه کتاب به تفصیل بررسی می‌شود. این کتاب اثری پژوهشی است که در تألیف آن از 800 منبع استفاده شده است.

صد منظومه مورد بررسی کتاب عبارتند از: آذر و سمندر، ازهر و مزهر، اصلی و کرم، امیر و گوهر، ایرج و هوبره، باقر و گل‌اندام، بدر منیر و بی‌نظیر، بدیع‌‏الزّمان و قمرچهر، بهرام و زهره، بهرام و گل‌اندام، بیژن و منیژه، بیمار و طبیب، جمال و جلال، جمشید و خورشید، جم و گل (سحر حلال)، جهانگیر و نورجهان (حسن جهانگیر)، چنیسر و لیلا (چنیسرنامه)، حسن و دل، حسینا و دلارام، حیدربیک و سنمبر، خج و سیامند، خرم و زیبا، خرم و صنوبر (عشق و آشوب)، خسرو و شیرین، خسرونامه، خمش خاتون و شاهزاده هوسران، خورشید و مهپاره، دل و جان (مهتاب و کتان)، دولرانی و خضرخان، ذرّه و خورشید، رابعه و بکتاش، راغب و مرغوب، رام و سیتا، رانی کیتکی و سندر، رتن و پدم (پدومات)، زال و رودابه، زهره و منوچهر، زیبا و نگار (سسی و پنون)، سام و پری‌دخت، سرو و تذرو، سعد و همایون، سلامان و ابسال، سلیم و سلمی، سلیمان و بلقیس، سوز و گداز، سوهنی و مهینوال (ارژنگ عشق)، سیاوش و سودابه، سیف‌الملوک و بدیع‌الجمال، شاهد و عزیز (نیرنگ عشق)، شاه و درویش، شاه و کنیزک، شمس و قمر، شمع و پروانه، شور محمود و مرزینگان، شیخ صنعان و دختر ترسا، شیدوش و ناهید، صنم و برهمن، طالب و زهره، طاهر و زهره، عزیز و نگار، فایز و پریزاد، فلک‌ناز و خورشیدآفرین (فلک‌نازنامه)، فیروز و شهناز، فیروز و نسرین، کامروپ و کاملتا (دستور همت)، گلزار عباسی، گل و بلبل، گل و نوروز، لاس و خزال، لیلی و مجنون، مادهونل و کام کندلا (محض اعجاز)، محمود و ایاز، ملک‌خورشید و معشوق بنارس، ملک‌زاده و پری‌دخت، ملک‌زاد و نوش‌لب، مم و زین، منوهر و مدهومالت، مهر و ماه، مهر و مشتری، مهر و وفا، میرزا و صاحبه، ناز و نیاز، ناظر و منظور، نگارستان چین، نل و دمن، واله و سلطان، وامق و عذرا، ورقه و گلشاه، ویس و رامین، هشت بهشت، هفت اختر، هفت پیکر، هفت منظر، همایون و لعل‌پرور (مودت‌نامه)، همای و همایون، همای و گُل‌کامکار، هنس و جواهر، هیر و رانجها، یوسف و زلیخا.

کتاب «یکصد منظومه عاشقانه فارسی» با 1324 صفحه در نشر چرخ و چشمه منتشر شده است.



طبقه بندی: هویت، فرهنگ و هنر، معرفی کتاب،
برچسب ها: ایران، هویت، ادب، کتاب، زبان فارسی،

تاریخ : جمعه 22 فروردین 1393 | 04:08 ب.ظ | نویسنده : شقایق حیدری | نظرات
مترجم اثر منطق الطیر عطار نیشابوری به فرانسه می گوید: از اولین ترجمه این کتاب در سال ۲۰۰۲ تا کنون، بیست و یک هزار نسخه در فرانسه فروش رفته و این اثر سه مرتبه در تیراژ هفت هزار نسخه چاپ شده و هر بار تمامی آنها به فروش رفته است.


دکتر منیژه نوری، مترجم و ایرانشناس، درباره ترجمه «منطق‌الطیر» عطار به زبان فرانسه گفت: در سال ۱۹۹۹ یعنی ۱۳۷۷ از روی متن فارسی با تصحیح سیدصادق گوهرین انجام دادم. بعد متن منطق الطیر به تصحیح دکتر شفیعی کدکنی از طریق انتشارات علمی در ماه می 2004 به دستم رسید و من از همان موقع شروع به ترجمه کردم و در نهایت این ترجمه در فوریه 2012 در انتشارات CERF در پاریس منتشر شد. یعنی روند ترجمه هشت سال طول کشید و من به هیچ عنوان در این کار به ترجمه قبلی ام رجوع نکردم.

این نویسنده و مترجم که خود شاگرد دکتر شفیعی کدکنی است، می‌گوید:«منطق الطیر» با تصحیح دکتر شفیعی کدکنی در میان دیگر نسخه های دیگر بسیار ممتاز است. به نظرم ترجمه منطق الطیر خدمت بزرگی است به فارسی زبانان و فرانسوی زبانانی که می خواهند زبان فارسی یا فرانسه را از راه تطابق بیاموزند و در متون عظار نیشابوری تحقیق کنند.

منیژه نوری درباره استقبال مردم فرانسه از کتاب منطق الطیر گفت: شاید باورتان نشود از اولین ترجمه منطق الطیر در سال ۲۰۰۲ تا کنون بیست و یک هزار نسخه فروش رفته است. این اثر سه مرتبه در تیراژ هفت هزار نسخه چاپ شده و هر بار تمامی آنها به فروش رفته است و امروز من خیلی خوشحالم که 21 هزار فرانسوی زبان این کتاب را خوانده اند و چاپ دوم آن از روی نسخه دکتر شفیعی کدکنی هم با استقبال زیادی مواجه شد.



طبقه بندی: فرهنگ و هنر، هویت،
برچسب ها: فرهنگ، هویت، ایران، فرانسه، منطق الطیر، عطار نیشابوری،

تاریخ : پنجشنبه 21 فروردین 1393 | 06:11 ب.ظ | نویسنده : شقایق حیدری | نظرات
قطعه موسیقی "امید" با صدای افضل‌الدین طباطبایی به مناسبت آزادی مرزبانان ایرانی که به اسارت گرفته شده بودند، منتشر شد. این اثر با تنظیم حمیدرضا دیبازر و شعری از محمدمهدی طباطبایی در دستگاه موسیقی ماهور ساخته شده است.

 

 

 

بهنام وادانی و مسعود شعاری سه تاز این قطعه را نواخته اند، ناصر رحیمی (فلوت)، حمیدرضا دیبازر (سازهای الکترونیک)، آزاد میرزاپور (تار) و کامبیز گنجه ای (تمبک) نیز دیگر نوازنده های این قطعه هستند.

 




طبقه بندی: فرهنگ و هنر، رویداد،

تاریخ : یکشنبه 17 فروردین 1393 | 10:35 ب.ظ | نویسنده : شقایق حیدری | نظرات
یکی از نقاشی های زیبای روی دیوار كاخ چهلستون اصفهان که موسیقی در آن پررنگ است.





طبقه بندی: فرهنگ و هنر، هویت،
برچسب ها: ایران، اصفهان، چهلستون، نقاشی، موسیقی، هنر،

تاریخ : سه شنبه 5 فروردین 1393 | 09:48 ق.ظ | نویسنده : شقایق حیدری | نظرات



طبقه بندی: فرهنگ و هنر،

تاریخ : پنجشنبه 8 اسفند 1392 | 07:27 ب.ظ | نویسنده : شقایق حیدری | نظرات

سال‌های پایانی دهه ۴۰ ؛ زمانی که مرکز حفظ و اشاعه موسیقی در خیابان ناهید تهران پا گرفت، پایه‌های گونه‌ای خاص از موسیقی ایرانی گذاشته و بعدها هنرمندانش آثاری را تولید کردند که به فریاد اعتراض اهالی موسیقی بر علیه حکومت شاه تبدیل شد.

هدف این مرکز حفظ میراث موسیقی ردیفی دوره قاجار و اشاعه آن بود. به همین منظور داریوش صفوت به عنوان طراح این ایده، جمعی از استادان ردیف‌دان را به کمک نورعلی‌خان برومند به این مجموعه کشاند تا به هنرآموزان جوانی که در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران درس موسیقی‌ می‌خواندند و علاقه‌مند به موسیقی ایرانی ،این گونه خاص موسیقی را آموزش دهند. گونه‌ای که بعدها به "جنبش احیاء"‌ در موسیقی ایرانی شهره شد.

چند سال بعد (اردیبهشت ۱۳۵۱) با پیشنهاد رضا قطبی (رئیس وقت رادیو و تلویزیون)، هوشنگ ابتهاج (سایه) به عنوان مدیر موسیقی به این مجموعه می‌پیوندد. او از جمعی از هنرمندان جوان مانند محمدرضا لطفی، حسین علیزاده و محمدرضا شجریان دعوت می‌کند تا گروه شیدا را در زیر مجموعه‌اش شکل دهند.

کار این گروه بازسازی قطعات گذشته و یا تولید قطعاتی بر اساس سنت موسیقایی ایرانی بود که طعم و رنگی متفاوت با موسیقی گل‌ها داشت.

تفوق گرایش‌های چپ درگروه شیدا به دلیل تعلقاتی که هوشنگ ابتهاج به حزب توده داشت و تاثیرش بر جوانان اهل موسیقی، سبب شد تا همزمان با شعله‌ور شدن بارقه‌های انقلاب ایران، آثاری با طعم ورنگی متفاوت از کارهای گذشتگان تولید شود.

دانش موسیقایی هنرمندانی چون لطفی، علیزاده و مشکاتیان از سنت موسیقی اصیل ایرانی، در کنار شور انقلابی آن سال‌ها، وقتی با اشعار سایه و سیاوش کسرایی و جواد آذر در آمیخت، حاصل کار را به قطعاتی تبدیل کرد که بعدها به عنوان فصلی نو در موسیقی ایران از آن یاد شد.

فصلی که اگر چه نام جریان احیاء را بر خود نهاده بود، اما در عمل همانند ققنوسی که از دل خاکستر سربرآورد، مبدع قرائتی خاص در موسیقی ایرانی شد که تاثیرات و تراشه‌های آن بعد از سه و نیم دهه در نحوه سازبندی و قطعه‌سازی در گروه‌های موسیقی نسل‌های بعدی هویداست.


ادامه مطلب

طبقه بندی: فرهنگ و هنر،
برچسب ها: فرهنگ، هنر، موسیقی،

تاریخ : دوشنبه 21 بهمن 1392 | 08:09 ب.ظ | نویسنده : شقایق حیدری | نظرات
.: Weblog Themes By VatanSkin :.