سال های سال، ایالات متحده آمریکا برای ایران حکم «شیطان بزرگ» را داشت و، متقابلاً، تهران هم برای واشینگتن «حکومتی یاغی» بود و بخشی از «محور شرارت». با این همه، بالا گرفتن آتش آشفتگی ها در خاورمیانه این دو رقیب دیرین را به دنبال یافتن راه هایی برای همکاری سوق داده است.
 
به خبرگزاری فرانسه، به رغم تضاد عقیدتی میان حکومت شیعی حاکم بر ایران و خصم قدیمی اش در غرب، نگرانی های مشترک درباره افغانستان، سوریه و عراق موجب آب شدن یخ میان این دو شده است. 
 
از سرگیری روابط کامل دیپلماتیک بین ایران و آمریکا - که ۳۵ سال پیش در بحبوحه اشغال سفارت واشینگتن در تهران و گروگان گیری ۴۴۴ روزه کارمندان آن به طور کامل قطع شد - اینک در افق پیش رو، هر چند دور دست، به چشم می خورد.
 
اراده دولت باراک اوباما برای گفت و گو با ایران در جریان مذاکرات عمان، اینک به ثمر نشسته و در ماه نوامبر گذشته توافقی موقت بر سر برنامه هسته ای ایران را رقم زد.
 
جان بِرَدشو، مدیر اجرایی شبکه امنیت ملی ایالات متحده در همین باره به خبرگزاری فرانسه گفت: «ازین پس، به احتمال قوی در رویکرد هر دو کشور در ارتباط با یکدیگر میزان بالایی از عملگرایی را شاهد خواهیم بود، امری که - بیش از هر چیزی - ناشی از عدم وجود گزینه های دیگر در برابر آنها است.» 
 
این مقام آمریکایی در ادامه افزود: «ایالات متحده هم پیمانان قدرتمندی، مانند اسرائیل، دارد اما در عین حال روش های عملگرایانه دیگر را نیز برای نیل به اهداف خود ‪جست و جو‬ می کند.»
 
افغانستان یکی از جاهایی است که دغدغه های دو کشور همپوشانی دارد و هیچ یک علاقه ای ندارند که باری دیگر قدرت را در دستان طالبان مشاهده کنند.
 
علیرضا نادر، تحلیلگر ارشد امور بین الملل مؤسسه «راند» [RAND] با اشاره به سابقه همکاری های تهران و واشینگتن در سال های ۲۰۰۱ و ۲۰۰۲ در زمینه افغانستان به خبرگزاری فرانسه گفت: «هر دو کشور در عین حال نگران مواد مخدر صادر شده از افغانستان نیز هستند. این امر برای ایران چالشی بسیار بزرگ است. اگر مسأله هسته ای حل و فصل شود، از دیدگاه من بهترین زمینه برای همکاری فراهم خواهد شد.»
 
سوریه یکی دیگر از مسائل مد نظر ایالات متحده و ایران است. اگر چه ایران و آمریکا به ظاهر در دو سوی میدان سوریه و در مقابل یکدیگر صف آرایی کرده اند، هر دو کشور خواهان پایان درگیری ها و پیشگیری از ظهور ستیزه جویان تندروی سنی القاعده در عرصه قدرت هستند. 
 
جان کری، سر دیپلمات دولت ایالات متحده، پیش از این در اظهار نظرهای خود اشاره کرده بود که به رغم حمایت همه جانبه ایران از رژیم بشار اسد در سوریه، - اعم از ارسال اسلحه، پول و مشاورین نظامی - تهران می تواند در حاشیه گفت و گوهای صلح سوریه در اواخر ماه جاری میلادی نقشی تعیین کننده ایفا کند.
 
مقام های رسمی آمریکایی اعلام کرده اند که تهران می تواند برای نشان دادن عزم خود از نفوذش بر دمشق استفاده کرده و مانع بمباران غیرنظامیان توسط حکومت این کشور شود.
با این همه واشینگتن همچنان به دنبال پایان دادن جنگ در سوریه و برکناری بشار اسد است و ایران نیز در پی حفظ نفوذ خود بر کشوری که مدتها به عنوان مجرای ارسال اسلحه به جنگجویان حزب الله لبنان عمل کرده، - گروهی که برای ایران خط مقدم مبارزه با متحد نزدیک آمریکا، یعنی اسرائیل، بوده است. 
 
مخالفت مشترک با اوج گیری تندروهای القاعده می تواند در نهایت به نوعی همکاریِ ناساز میان ایران و امریکا در عراق بینجامد. 
 
سردار محمد حجازی، معاون ستاد کل نیروهای مسلح هفته پیش اعلام کرد که کشورش با هدف بیرون راندن القاعده از استان انبار عراق آماده ارسال تجهیزات نظامی و ارائه مشاوره به این همسایه غربی ایران است. 
 
بِرَدشو در ادامه توضیحات خود درباره سیاست ایران در منطقه به خبرگزاری فرانسه گفت: «ایرانی ها، به عنوان کشوری که می کوشد وضعیت اقتصادی اش را بهبود بخشد و به یک بازیگر عملگرا در منطقه و جهان تبدیل شود، بسیار علاقه مند هستند که شرایطی را فراهم آورند که تندروهای سُنی، القاعده و دیگر گروه ها ثبات منطقه را برهم نزنند.»
 
با این همه، هر دو کشور ایالات متحده و ایران در پی تثبیت نفوذ خود بر منطقه ای هستند که اخیراً دستخوش تحولات سیاسی زیادی بوده است. در یک چنین شرایطی، و با وجود همه چالش ها، تحلیلگران در واشینگتن از هم اینک آینده ای را برای ایران و ایالات متحده توصیف می کنند که در آن روابط دیپلماتیک و همکاری ها بین دو کشور از سر گرفته خواهد شد.
 
بِرَدشو در نهایت اظهار داشت که «تا عادی سازی کامل روابط راه درازی در پیش است. اما پیش از این ها نیز ما [ایالات متحده آمریکا] در تعامل با دیگر کشورها رویه های مشابهی را امتحان کرده ایم. بنابراین [برقراری مجدد روابط عادی با ایران] کاری است شدنی، اگر چه سال های طولانی خصومت بین دو کشور وجود داشته است. باید پذیرفت که این فرآیند چیزی نیست که به سرعت اتفاق بیفتد.»   



طبقه بندی: روابط بین الملل، مطالعات منطقه ای،
برچسب ها: ایران، امریکا، خاورمیانه، افغانستان، سوریه، القاعده،

تاریخ : چهارشنبه 25 دی 1392 | 12:45 ق.ظ | نویسنده : شقایق حیدری | نظرات
.: Weblog Themes By VatanSkin :.

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic